Yeminli mali müşavir Cihat Çetinkaya: “Vergi afları sistemi zayıflattı, adalet duygusu sarsıldı”

Yeminli Mali Müşavir Cihat Çetinkaya, Türkiye’de vergi sisteminin yıllar içinde geçirdiği değişimleri ve bunun bugünkü sonuçlarını değerlendirdi. Özellikle geçmişte kaldırılan denetim mekanizmaları ile sık sık çıkarılan vergi aflarının, sistemin dengesini bozduğunu ifade etti.

OTOMATİK DENETİM MEKANİZMALARI KALDIRILDI

Çetinkaya, 1980 sonrası dönemde vergi sisteminde önemli değişiklikler yapıldığını belirterek, “Eskiden vergi sisteminde ‘otomatik stabilizatörler’ dediğimiz güçlü denetim araçları vardı. Servet beyanı, gider beyanı, hayat standardı esası, ortalama kâr hadleri ve asgari zirai kazanç ölçüsü gibi uygulamalar sistemin kendi kendini dengelemesini sağlıyordu. Ancak bu mekanizmalar 1984’ten itibaren kademeli olarak kaldırıldı” dedi.

VERGİ SİSTEMİ KONTROL GÜCÜNÜ KAYBETTİ

Bu düzenlemelerin kaldırılmasıyla birlikte vergi sisteminin kontrol gücünün zayıfladığını ifade eden Çetinkaya, “Denetim mekanizmaları ortadan kalkınca, sistem daha çok beyana dayalı hale geldi ve bu da kayıt dışılığı artıran bir zemin oluşturdu” diye konuştu.

SIK SIK ÇIKARILAN AFLAR GÜVENİ ZEDELEDİ

2003 sonrası dönemde vergi afları ve yeniden yapılandırma uygulamalarının sıklaştığını belirten Çetinkaya, bunun vergiye uyumu olumsuz etkilediğini vurguladı. “Yaklaşık her 2-3 yılda bir vergi affı, yapılandırma veya matrah artırımı gibi düzenlemeler çıkarıldı. Bu durum, vergisini düzenli ödeyen vatandaşta ciddi bir adalet duygusu zedelenmesine yol açtı” ifadelerini kullandı.

“VERGİMİ ÖDESEM DE AYNI SONUÇ” ALGISI OLUŞTU

Çetinkaya, sistemde oluşan en büyük problemin güven kaybı olduğunu belirterek, “Vatandaş ‘ben vergimi düzenli ödüyorum ama ödemeyenler aflarla kurtuluyor’ düşüncesine kapıldı. Bu da vergi bilincini zayıflatan en önemli unsurlardan biri oldu” dedi.

KAYIT DIŞILIKLA MÜCADELE ZORLAŞTI

Vergi aflarının kısa vadede gelir sağlasa da uzun vadede kayıt dışılıkla mücadeleyi zorlaştırdığını ifade eden Çetinkaya, sistemin sürdürülebilirliği açısından bunun ciddi bir risk oluşturduğunu söyledi.

YENİ DÖNEMDE GÜVENİN TESİSİ ŞART

Çetinkaya, vergi sisteminde kalıcı bir iyileşme için sadece denetimlerin artırılmasının yeterli olmayacağını, aynı zamanda adalet duygusunun yeniden tesis edilmesi gerektiğini belirterek, “Vergi sisteminin güçlü olabilmesi için hem denetim hem de güven unsuru birlikte sağlanmalıdır” değerlendirmesinde bulundu.